Chính quyền cấp xã có vai trò quan trọng trong việc gắn kết sở hữu trí tuệ với phát triển kinh tế - xã hội ở cơ sở, cụ thể: - Gắn kết SHTT với các chương trình, phong trào phát triển địa phương như Chương trình OCOP, phát triển sản phẩm nông thôn, du lịch làng nghề, nhằm nâng cao giá trị và sức cạnh tranh của sản phẩm đặc trưng. - Bảo tồn và phát huy tri thức truyền thống, kinh nghiệm bản địa, đồng thời khuyến khích hoạt động đổi mới sáng tạo tại cộng đồng. - Thúc đẩy kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn thông qua việc quản lý, khai thác và nâng cao giá trị các sản phẩm được bảo hộ quyền SHTT. Tóm lại, cấp xã là “cầu nối” giữa cơ quan quản lý nhà nước về sở hữu trí tuệ tại địa phương (Sở Khoa học và Công nghệ) và cộng đồng cơ sở, góp phần lan tỏa nhận thức, quản lý - khai thác hiệu quả tài sản trí tuệ của địa phương, đồng thời bảo vệ quyền lợi chính đáng của người dân và doanh nghiệp. Tài liệu: Những điều cần biết về sở hữu trí tuệ.

Chính quyền cấp xã đóng vai trò là cầu nối, hỗ trợ bước đầu cho các tổ chức, cá nhân tại địa phương trong lĩnh vực SHTT, bao gồm: - Hướng dẫn thủ tục ban đầu liên quan đến đăng ký bảo hộ nhãn hiệu, chỉ dẫn địa lý, giống cây trồng và các đối tượng SHTT khác. - Phối hợp với Sở Khoa học và Công nghệ, Cục Sở hữu trí tuệ để hỗ trợ tổ chức, cá nhân trong quá trình đăng ký quyền SHTT hoặc xử lý vi phạm. - Kết nối các chủ thể địa phương (người dân, hợp tác xã, doanh nghiệp nhỏ) với các chương trình, dự án hỗ trợ của Nhà nước và tỉnh về phát triển, quản lý và khai thác tài sản trí tuệ. - Tài liệu hướng dẫn: + Đăng ký nhãn hiệu; + Soạn thảo đơn đăng ký sáng chế; + Đăng ký kiểu dáng công nghiệp; + Đăng ký sáng chế; + Tạo dựng một nhãn hiệu.

Với vai trò là tuyến quản lý cơ sở, chính quyền xã có trách nhiệm phối hợp trong việc quản lý, khai thác và bảo vệ các tài sản SHTT cộng đồng, cụ thể: - Quản lý, khai thác và phát triển chỉ dẫn địa lý đối với các sản phẩm đặc sản địa phương. - Tổ chức quản lý và giám sát việc sử dụng nhãn hiệu tập thể, nhãn hiệu chứng nhận gắn với các sản phẩm đặc trưng, thế mạnh của địa phương theo đúng quy chế được ban hành. - Thường xuyên theo dõi, giám sát và báo cáo kịp thời tình trạng xâm phạm, giả mạo, lạm dụng nhãn hiệu hoặc tài sản SHTT cộng đồng trên địa bàn cho cơ quan có thẩm quyền để xử lý.

Tăng cường hoạt động tuyên truyền về SHTT là quá trình phổ biến kiến thức, quy định pháp luật và giá trị của tài sản trí tuệ đến cộng đồng. Mục tiêu nhằm nâng cao nhận thức về việc bảo hộ quyền lợi hợp pháp, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và ngăn chặn các hành vi xâm phạm quyền trong đời sống và kinh doanh. 1. Tuyên truyền Tuyên truyền nhân ngày Sở hữu trí tuệ Thế giới (26/4): - Mục đích: Hưởng ứng các chiến dịch toàn cầu về vai trò của sáng tạo và đổi mới. - Nội dung: Truyền thông theo chủ đề hàng năm của Tổ chức SHTT Thế giới (WIPO). - Hình thức: Tổ chức lễ kỷ niệm, treo băng rôn/áp phích, triển lãm sản phẩm đặc trưng của địa phương và thực hiện các chiến dịch truyền thông trên mạng xã hội. 2. Phổ biến quy định, chính sách Tập trung vào các hoạt động thực tiễn để hỗ trợ người dân và doanh nghiệp: - Hội thảo và Tư vấn: Tổ chức các buổi nói chuyện chuyên đề về nhãn hiệu, sáng chế, kiểu dáng công nghiệp và giống cây trồng. Hướng dẫn kỹ năng tra cứu, đăng ký và xác lập quyền SHTT. - Đào tạo chuyên môn: Tập huấn nghiệp vụ phân biệt hàng thật - hàng giả cho các lực lượng chức năng; đào tạo quản trị tài sản trí tuệ cho doanh nghiệp và hợp tác xã. - Lồng ghép chương trình phát triển kinh tế: Đưa nội dung SHTT vào chương trình OCOP, xây dựng nông thôn mới và các sản phẩm đặc thù của địa phương để nâng cao giá trị cạnh tranh. - Sử dụng phương tiện truyền thông: Phát hành ấn phẩm trực quan (Infographic, sổ tay hướng dẫn) và sản xuất các tin bài, phóng sự trên báo đài, nền tảng số. - Truyền thông kết quả thực thi: Công khai các trường hợp điển hình về bảo hộ quyền SHTT thành công và các vụ việc xử lý vi phạm để nâng cao tính răn đe. - Giáo dục và Khởi nghiệp: Lồng ghép kiến thức SHTT vào nhà trường và các cuộc thi sáng tạo nhằm hình thành ý thức tôn trọng bản quyền từ sớm cho thế hệ trẻ.

Các văn bản quy định áp dụng trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ ở chính quyền cấp xã: (1) Uỷ ban nhân dân các cấp thực hiện quản lý nhà nước về sở hữu trí tuệ tại địa phương theo thẩm quyền”: Theo quy định tại Khoản 4 Điều 11 Luật Sở hữu trí tuệ 2005. (2) “Trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình, … Uỷ ban nhân dân các cấp có thẩm quyền xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ theo quy định” theo quy định Khoản 1 Điều 200 Luật Sở hữu trí tuệ 2005. (3) “Phòng Văn hóa - Xã hội là cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân cấp xã, thực hiện chức năng tham mưu, giúp Ủy ban nhân dân cấp xã quản lý nhà nước về một số lĩnh vực, trong đó có: hoạt động nghiên cứu khoa học, ứng dụng, phát triển công nghệ, đổi mới sáng tạo, khởi nghiệp sáng tạo; phát triển tiềm lực khoa học và công nghệ; tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng; sở hữu trí tuệ; bưu chính; ứng dụng công nghệ thông tin; giao dịch điện tử; chính quyền số; kinh tế số, xã hội số và chuyển đổi số; hạ tầng thông tin theo quy định của pháp luật” theo Điều 3 Chương II Thông tư số 10/2025/TT-BKHCN ngày 27 tháng 6 năm 2025 về hướng dẫn chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương, Ủy ban nhân dân xã, phường, đặc khu về các lĩnh vực thuộc phạm vi quản lý nhà nước của Bộ Khoa học và Công nghệ. (4) Quy định về nhiệm vụ, quyền hạn của Phòng Văn hóa – Xã hội “Tổ chức thực hiện các quy định của pháp luật về sở hữu trí tuệ trên địa bàn theo quy định pháp luật và theo quy định về phân cấp, phân quyền, phân định thẩm quyền của cấp có thẩm quyền”  tại Khoản 9 Điều 4 Chương II Thông tư số 10/2025/TT-BKHCN ngày 27 tháng 6 năm 2025 về hướng dẫn chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương, Ủy ban nhân dân xã, phường, đặc khu về các lĩnh vực thuộc phạm vi quản lý nhà nước của Bộ Khoa học và Công nghệ. (5) “Phát huy vai trò của hệ thống chính trị, các ngành, các cấp, đặc biệt là cấp xã trong triển khai Chương trình OCOP, trong đó: Nhà nước giữ vai trò kiến tạo, ban hành cơ chế, chính sách thực hiện định hướng phát triển trục sản phẩm đặc sản địa phương, tạo các vùng nguyên liệu để sản xuất hàng hóa, phát triển dịch vụ; tăng cường quản lý và giám sát tiêu chuẩn, chất lượng sản phẩm, an toàn thực phẩm; hỗ trợ: tín dụng, đào tạo, tập huấn, hướng dẫn kỹ thuật, ứng dụng khoa học công nghệ, xây dựng thương hiệu, bảo hộ sở hữu trí tuệ, xúc tiến thương mại và quảng bá sản phẩm OCOP” theo Khoản đ Điều 1 Quyết định số 919/QĐ-TTg ngày 01/8/2022 của Chính phủ về phê duyệt Chương trình mỗi xã một sản phẩm giai đoạn 2021-2025. (6) Về sáng kiến: tổ chức (cơ sở) có thẩm quyền công nhận sáng kiến quy định tại khoản 4 Điều 2 Điều lệ Sáng kiến được ban hành theo Nghị định số 13/2012/NĐ-CP ngày 02/3/2012 của Chính phủ và Điều 2 Thông tư số 18/2013/TT-BKHCN ngày 01/8/2013 về Thông tư hướng dẫn thi hành một số quy định của Điều lệ sáng kiến Các văn bản liên quan: + Nghị định 98/2020/NĐ-CP ngày 26/8/2020 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động thương mại, sản xuất, buôn bán hàng giả, hàng cấm và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng: cơ sở để chính quyền xã phối hợp kiểm tra, phát hiện hàng giả, hàng nhái xâm phạm sở hữu trí tuệ (chi tiết Nghị định 98/2020/NĐ-CP). + Quyết định 2205/QĐ-TTg ngày 24/12/2020 của Chính phủ về Chương trình hỗ trợ phát triển tài sản trí tuệ đến năm 2030 (Chi tiết Quyết định 2205/QĐ-TTg).